Celiakia — w tej chorobie autoimmunologicznej dieta bezglutenowa jest jedynym ratunkiem. Rosnąca popularność produktów „gluten-free” wśród osób zdrowych oraz powszechne przekonanie, że „bez glutenu = zdrowo”, skłaniają jednak do pytania: czy dieta bezglutenowa zawsze sprzyja zdrowiu metabolicznemu? Coraz więcej badań wskazuje, że dieta oparta głównie na wysokoprzetworzonych produktach i jednocześnie uboga w błonnik oraz składniki odżywcze — może zwiększać ryzyko insulinooporności i cukrzycy typu 2.
W dużym, prospektywnym badaniu* (ok. 200 tys. uczestników) osoby, które spożywały najmniej glutenu, miały o ~13% wyższe ryzyko cukrzycy typu 2 niż osoby jedzące gluten.
Te zależności — zdaniem autorów* — mogą wynikać z tego, że rezygnacja z glutenu często wiąże się z ograniczeniem produktów zbożowych zawierających błonnik i inne mikroskładniki, co usuwa z diety naturalne “filtry ochronne” dla metabolizmu. Ale nie tylko to może wpływać na ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 u osób na diecie bezglutenowej ⬇️.
* Zong, G., Lebwohl, B., Hu, FB i in. Spożycie glutenu a ryzyko cukrzycy typu 2 w trzech dużych prospektywnych badaniach kohortowych mężczyzn i kobiet w USA. Diabetologia 61 , 2164–2173 (2018). https://doi.org/10.1007/s00125-018-4697-9
Wysoki indeks glikemiczny oraz duże obciążenie węglowodanami - to kolejny problem.
Dieta bezglutenowa nie sprawia, że sposób odżywiania staje się zdrowy. Wiele produktów gluten-free to wysoko przetworzone ciasteczka, pieczywo z mąki ryżowej lub kukurydzianej, przekąski i dania instant — które często mają wysoki indeks glikemiczny oraz są ubogie w błonnik, białko i mikroskładniki. W praktyce sprzyja to wahaniom glukozy, zwiększonemu wydzielaniu insuliny, a w dłuższym czasie — rozwojowi insulinooporności i cukrzycy.
U osób z celiakią, u których kosmki jelitowe zaczynają się regenerować, poprawa wchłaniania składników odżywczych może prowadzić do przyrostu masy ciała - nawet przy tej samej ilości spożywanego jedzenia. Jeśli dodatkowo dieta jest wysokokaloryczna, uboga w błonnik i zawiera duże ilości “pustych” węglowodanów — wzrost masy ciała zwiększa ryzyko insulinooporności i cukrzycy typu 2.
Meta-analizy i przeglądy systematyczne wskazują, że relacja między dietą bezglutenową a cukrzycą/metabolizmem jest złożona i zależy od jakości diety, składu produktów zastępczych oraz stylu życia. Pamiętaj: rezygnacja z glutenu sama w sobie nie jest prostą drogą do cukrzycy. Ważne jest to, co jesz zamiast glutenu i jaki masz styl życia.
Dieta bezglutenowa nie gwarantuje zdrowia metabolicznego — a przy nieodpowiednich wyborach żywieniowych może sprzyjać insulinooporności i cukrzycy typu 2. Kluczowe znaczenie ma jakość diety, jej różnorodność, zawartość błonnika i białka, styl życia oraz wsparcie mikrobioty.
Ogólnoustrojowy stan zapalny, będący konsekwencją dysbiozy, może prowadzić do stopniowego zmniejszania wrażliwości komórek na działanie insuliny, czyli insulinooporność.
Badanie Sabico i wsp. (2017), przeprowadzone wśród pacjentów z cukrzycą typu 2, niewymagających leczenia farmakologicznego, wykazało, że probiotyk wspierający mikrobiotę jelitową odpowiednio dobranymi szczepami korzystnie wpływa na stężenie glukozy, insuliny oraz na tzw. indeks insulinooporności (HOMA-IR). Efekty te potwierdzono również w badaniu Szulińskiej i wsp. (2018) przeprowadzonym wśród otyłych kobiet po menopauzie.
Najlepiej przebadane szczepy w kierunku poprawy parametrów glikemicznych:
Bifidobacterium lactis W52
Levilactobacillus brevis W63
Lacticaseibacillus casei W56
Lactococcus lactis W19
Lactococcus lactis W58
Lactobacillus acidophilus W37
Bifidobacterium bifidum W23
Bifidobacterium lactis W51
Ligilactobacillus salivarius W24
Materiał przygotowany we współpracy z marką SANPROBI, w oparciu o materiały źródłowe oraz publikacje naukowe dotyczące m.in. szczepów zawartych w produkcie SANPROBI Barrier.
KOMENTARZE